Artykuł

28 maj 2017

Konferencja naukowa „Polskie wizje i oceny komunizmu po 1939 r. (cz. II)” – Warszawa, 5–7 czerwca 2017

Kategoria: Konferencje, XXw, Aktualności, Historia polityczna, Historia myśli politycznej

Biuro Badań Historycznych IPN wspólnie z Instytutem Historii PAN zapraszają na ogólnopolską konferencję naukową „Polskie wizje i oceny komunizmu po 1939 r. (cz. II)”, która odbędzie się w dniach 5–7 czerwca w Warszawie.

 

Problematyka związana z komunizmem wciąż inspiruje badaczy. Tematykę tę podejmują w swoich studiach naukowcy z różnych dziedzin nauki, uprawiający nauki społeczne i humanistyczne. Fenomen komunizmu pozostaje jednak w dalszym ciągu nie do końca zgłębiony i zrozumiany. Interpretatorzy ideologii komunistycznej kładą akcent na zróżnicowane aspekty tej zbrodniczej ideologii, co jest szczególnie widoczne w odmiennym podejściu wielu krytyków marksizmu. Pokazują oni, że fenomen komunizmu można rozumieć w skrajnie różnorodny sposób. Refleksja intelektualna nad marksizmem i ideologią komunistyczną była na polskich ziemiach niezwykle żywa już w XIX wieku. Stawiano diagnozy, które w znacznej mierze sprawdziły się w późniejszych latach: myśliciele polityczni nie tylko zwracali uwagę na łączność komunizmu ze wschodnim despotyzmem, ale również podkreślali, że był on istotnym zagrożeniem dla europejskiej kultury. Dalszy rozwój polskich ocen komunizmu nastąpił po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Jak podkreślił Bogdan Szlachta: „To prawda, że realizowana przez bolszewików wizja komunizmu łączona była przez krytyków okresu międzywojennego z zagrożeniem świeżo odzyskanej niepodległości, ich ustalenia miały wymiar jednak ogólniejszy niż wymagała polemika z przeciwnikiem politycznym. Ten ogólniejszy wymiar polskiego spojrzenia na komunizm był widoczny również w kolejnych latach”. Polscy sowietolodzy i badacze byli pod wieloma względami prekursorami, jeśli chodzi o spojrzenie na komunizm i Związek Sowiecki.

Konferencja „Polskie wizje i oceny komunizmu po 1939 r. (cz. II)” ma za zadanie wypełnić dwa komplementarne cele: zaprezentować współczesny stan wiedzy na temat polskiej refleksji nad komunizmem po 1939 r. i pogłębić wiedzę dotyczącą wskazanej problematyki, prezentując szeroką gamę polskich spojrzeń na komunizm. Bez namysłu nad komunizmem i skutkami społecznymi, jakie przyniosło pozostawanie pod sowiecką kontrolą przez blisko pół wieku, nie będziemy w stanie zrozumieć wielu istotnych problemów społeczno-politycznych współczesnej Polski.

 

PROGRAM:

 

5 czerwca: Instytut Historii PAN, Rynek Starego Miasta 29/31, sala im. Joachima Lelewela

 

10:00–10.20 otwarcie konferencji

Prof. dr hab. Wojciech Kriegseisen, Dyrektor IH PAN

Dr Jarosław Szarek, Prezes IPN

 

10:20–12:30

Panel I: Komunizm jako zjawisko społeczne, polityczne i intelektualne

 

10:20–10:40 - prof. dr hab. Bogdan Szlachta (UJ), Komunizm w polskiej refleksji intelektualnej

10:40–11:00 - dr hab. Grzegorz Zackiewicz (UwB), Państwo sowieckie w polskiej myśli politycznej 1918–1939

11:00–11:20 - prof. dr hab. Mariusz Wołos (IH PAN, UP), Związek Sowiecki w polityce zagranicznej II Rzeczypospolitej

11:20–11:40 - dr hab. Małgorzata Gmurczyk-Wrońska (prof. IH PAN), Komunizm (system sowiecki) w interpretacjach dyplomatów polskich w Moskwie

11:40–12:10 dyskusja

12:10–12:30 przerwa na kawę

 

12:30–18:00

Panel II: Druga wojna światowa i początki systemu komunistycznego w Polsce

 

Cz. I

12:30–12:50 - prof. dr hab. Marek Kornat (IH PAN, UKSW), Komunizm w optyce gen. Władysława Sikorskiego

12:50–13:10 - dr Maciej Korkuć (IPN Kraków), AK wobec działalności komunistycznej pod okupacją sowiecką

13:10–13:30 - dr Karol Sacewicz (IPN Olsztyn), Komunistyczne międzynarodówki w ocenie publicystyki Polski Podziemnej

13:30–13:50 - dr hab. Waldemar Grabowski (IPN), Rada Jedności Narodowej wobec komunistów w okresie popowstaniowym

13:50–15:00 przerwa obiadowa

 

Cz. II

15:00–15:20 - dr Martyna Rusiniak-Karwat (ISP PAN), Polscy Żydzi a Związek Sowiecki w czasie II wojny światowej

15:20–15:40 - dr hab. Grzegorz Berendt prof. UG (IPN Gdańsk, UG), Polscy Żydzi wobec komunizmu (1939–1947)

15:40–16:00 - dr Wojciech Jerzy Muszyński (IPN Warszawa), Brygada Świętokrzyska a komunizm

16:00–16:20 - dr Rafał Sierchuła (IPN Poznań), Narodowcy wobec wprowadzenia w Polsce komunizmu

16:20–16:40 dyskusja

16:40–17:00 przerwa na kawę

 

17.00–18.40

Panel III: Środowiska społeczne a komunizm w Polsce

 

17:00–17:20 - prof. dr hab. Jan Wiktor Sienkiewicz (UMK), Czy komunistyczna sztuka miała wartość?

17:20–17:40 - dr hab. Tadeusz Rutkowski (UW), Środowisko polskich historyków a komunizm (1945–1989)

17:40–18:00 - dr Sebastian Ligarski (IPN Szczecin), Środowisko pisarzy a komunizm

18:00–18:20 - Michał Przeperski (IPN), Środowisko dziennikarskie a komunizm

18:20–18:40 - dr Michał Wenklar (IPN Kraków), Lewica Października ’56 wobec komunizmu na przykładzie krakowskiego Politycznego Ośrodka Lewicy Akademickiej

19:00–19:30 dyskusja

19:30 zamknięcie pierwszego dnia konferencji

 

6 czerwca: Przystanek Historia – Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 Warszawa

 

9:30–13:10

Panel I: Kościół wobec komunizmu w Polsce

 

Cz. I

9:30–9:50 - prof. dr hab. Jan Żaryn (Senat RP, UKSW), Stolica Apostolska a komunistyczna Polska

9:50–10:10 - dr Rafał Łatka (IPN), Prymas Wyszyński a system komunistyczny w Polsce ,,ludowej” w latach 1956–1981

10:10–10:30 - dr Mariusz Krzysztofiński (IPN Rzeszów), Biskupi przemyscy obrządku łacińskiego wobec komunizmu (1939–1993)

10:30–10:50 - dr hab. Krzysztof Sychowicz (IPN Białystok), Abp Romuald Jałbrzykowski – ostatnia przeszkoda w rozwoju komunizmu na Białostocczyźnie

10:50–11:10 przerwa na kawę

 

Cz. II

11:10–11:30 - ks. prof. dr hab. Józef Marecki (UPJPII, IPN), Biskupi krakowscy a komunizm

11:30–11:50 - dr hab. Paweł Skibiński (UW), Jan Paweł II a komunizm

12:10–12:30 - dr hab. Konrad Białecki (IPN Poznań, UAM), Kościoły mniejszościowe w PRL a komunizm

12:30–13:20 dyskusja

13:20–13:40 przerwa na kawę

 

13:40–15:00

Panel II: Postacie

 

13:40–14:00 - dr Robert Spałek (IPN Warszawa), Gomułka – ostatni prawdziwy polski komunista?

14:00–14:20 - dr hab. Mirosław Szumiło (IPN, UMCS), Gierek i Jaruzelski a komunizm i Związek Sowiecki. Próba porównania

14:20–14:40 - Roman Graczyk (IPN Kraków), Adam Michnik a komunizm

14:40–15:00 dyskusja

15:00–16:00 przerwa obiadowa

 

16:00–18:00

Panel III: Opozycja

 

16:00–16:20 - dr hab. Tomasz Sikorski (prof. US), Ruch Młodej Polski a komunizm

16:20–16:40 - Maciej Gawlikowski (badacz niezależny), KPN a komunizm

16:40–17:00 - dr Krzysztof Mazur (UJ), Solidarność podziemna a komunizm

17:00–17:20 - dr Grzegorz Waligóra (IPN Wrocław) Solidarność Walcząca a komunizm

17:20–17:40 dyskusja

17:40–18:00 przerwa na kawę

 

18:00–19:20

Panel IV: Schyłek komunizmu w Polsce

 

18:00–18:20 - dr Maciej Zakrzewski (IPN Kraków, UPJPII), Samobójstwo ze strachu przed śmiercią. Ankieta dotycząca stalinizmu na łamach pisma „Zdanie” w latach 1988–1989

18:20–18:40 - dr hab. Henryk Głębocki (IPN Kraków, UJ), Opozycja solidarnościowa wobec Związku Sowieckiego i ideologii komunistycznej w obliczu transformacji ustrojowej

18:40–19:00 - dr hab. Miłowit Kuniński (UJ), Mirosława Dzielskiego koncepcja polskiej transformacji ustrojowej

19:00–19:20 dyskusja

19:20 zamknięcie drugiego dnia konferencji

 

7 czerwca: Przystanek Historia – Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 Warszawa

 

10:00–13:00

Panel V: Emigracja wobec komunizmu w Polsce

 

Cz. I

10:00–10:20 - prof. dr hab. Adam Bosiacki (UW), Kierunki i skutki rozważań Polaków w koncepcjach sowietologii po II wojnie światowej

10:20–10:40 - prof. dr hab. Marek Bankowicz (UJ), Polskie analizy krytyczne marksizmu i leninizmu w drugiej połowie XX wieku. Interpretacje Józefa Marii Bocheńskiego i Leszka Kołakowskiego

10:40–11:00 - dr hab. Piotr Kardela (IPN Olsztyn), Komunistyczna rzeczywistość w PRL w ocenie liderów Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Stanach Zjednoczonych

11:00–11:30 dyskusja

11:30–11:50 przerwa na kawę

 

Cz. II

11:50–12:10 - prof. dr hab. Rafał Habielski (UW), Juliusz Mieroszewski a system sowiecki

12:10–12:30 - dr Małgorzata Ptasińska (IPN Warszawa, UW) Komunizm na łamach „Kultury” paryskiej w latach 1947–2000

12:30–12:50 - dr hab. Patryk Pleskot (IPN Warszawa), Solidarność na emigracji a komunizm – na przykładzie inicjatyw upamiętniających postanowienia jałtańskie

12:50–13:20 dyskusja

13:20–13:40 przerwa na kawę

 

13.40–14.50

Panel VI: Spojrzenie na komunizm po 1989 r.

 

13:40–14:00 - prof. dr hab. Antoni Dudek (UKSW), Problem dekomunizacji w optyce pierwszych rządów RP po 1989 r.

14:00–14:20 - prof. dr hab. Andrzej Nowak (IH PAN, UJ), Wyzwania polskiej sowietologii po 1989 r.

14:20–14:50 dyskusja

15.00 zamknięcie konferencji

 

Ewentualne pytania należy kierować kierować do współorganizatora konferencji ze strony IPN:

dr Rafał Łatka 

rafal.latka@ipn.gov.pl

tel. 22 581-85-31

 

 

Źródło: IPN

Nowości wydawnicze

A. Zysiak, "Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście" - dyskusja wokół książki, Kraków 29 czerwca 2017 r.

Filmy historyczne

"Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać" - przedpremierowy pokaz filmu, 2 listopada 2016