Artykuł

27 październik 2016

"Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać" - przedpremierowy pokaz filmu, 2 listopada 2016

Kategoria: XXw, Film i historia, Aktualności, Kresy, Historia społeczna, Historia polityczna

2 listopada o godz. 18.00 w Muzeum Śląskim odbędzie się przedpremierowy pokaz nowego filmu Muzeum Historii Polski pt. Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać. Autorem filmu jest Adam Turula.

 

Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać - Losy zesłańców do ZSRS w latach 1944-1958" - film dokumentalny Adama Turuli przygotowany dla Muzeum Historii Polski to efekt wielomiesięcznej pracy dokumentacyjno-historyczno-reporterskiej. W tym czasie Autor przejechał z kamerą 5000 km i zarejestrował ponad 40 godzin relacji 40 świadków - zesłańców oraz ich najbliższych. Użyty w filmie materiał ilustracyjny niemal w całości pochodzi z domowych archiwów rodzinnych bohaterów filmu. Składają się nań niepublikowane fotografie, dokumenty i pamiątki, które z przejmującą wymową uzupełniają prezentowane historie.

Po raz pierwszy tak szeroko przedstawiony został temat nieco zapomniany - aresztowań, internowań, wywózek do łagrów i zsyłek na daleki wschód Polaków i obywateli polskich zamieszkałych na dawnych i powojennych terenach Rzeczypospolitej, w latach 1944-1958.

Lata te to okres, gdy zwycięska Armia Sowiecka, w pogoni za wycofującymi się Niemcami, wkracza na dawne tereny RP a następnie przekracza Bug i zajmuje obszary Polski centralnej. Wszędzie za oddziałami frontowymi postępują jednostki NKWD oraz grupy wojskowego kontrwywiadu SMIERSZ (Śmierć szpiegom). Ich zadaniem jest z jednej strony oczyszczanie terenów przyfrontowych z niepożądanego elementu i pacyfikacja antysowieckich nastrojów,  a z drugiej strony zapewnienie niewolniczej siły roboczej dla gospodarki osłabionej przez mobilizację do armii i pozbawionej rąk do pracy.

W efekcie - od połowy 1944 roku niemal nieprzerwanie ruszają transporty na wschód - z żołnierzami i działaczami podziemia, ale też i z cywilami, wykwalifikowanymi robotnikami i zwykłymi pracownikami uznanymi za element niepewny politycznie, traktowany najczęściej uznaniowo - jako Niemcy. 

Dotyczyło to zwłaszcza mieszkańców Śląska i Pomorza, ale także Warmii i Mazur. 

Mimo zakończenia wojny, w maju 1945 roku  represje trwały nadal. Podczas najbardziej spektakularnej - obławy augustowskiej - aresztowano ok. 2000 osób, z czego ponad 600 zostało w nieznanych okolicznościach zamordowanych a poszukiwania miejsc ich pochówków trwają do dzisiaj.

Ogółem, tylko w latach 1944-1946 wywieziono do ZSRS co najmniej 100 tysięcy mężczyzn i kobiet. Proceder ten trwał jednak o wiele dłużej, zwłaszcza na dawnych polskich Kresach Wschodnich, które po zakończeniu wojny znalazły się poza granicami Polski. Wywózki Polaków z Kresów, najczęściej połączone z pozbawieniem ich Ojcowizny, trwały niemal do połowy lat 50.

W swoim filmie Adam Turula - znany już z wcześniejszych dokumentów, m.in. poświęconych wywózkom ze Śląska w 1945 roku - tym razem pokazuje cały przekrój zjawiska zsyłek i deportacji - na obszarze od Kresów Wschodnich po Śląsk i od Pomorza po Podbeskidzie. Choć różne w różnych regionach i w rożnych latach są formalne powody zesłań, różne też miejsca zsyłek - jedno jest jednak wspólne - krzywda niewinnych ludzi, których zamiast radości z zakończenia bestialskiej wojny czekał okrutny los zesłańców na nieludzkiej ziemi.

Według ostrożnych szacunków historyków najprawdopodobniej aż 1/3 z nich zmarła tam z wycieńczenia, na skutek nieludzkiej pracy i morderczego klimatu. 

Teraz ostatni żyjący świadkowie - wtedy nastolatkowie lub dzieci - opowiadają w imieniu swoim i tych co nie wrócili.

 

Zwiastun filmu 

 

Film dokumentalny pt. „Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać. Losy zesłanych do ZSRS w latach 1944-1958”.

Produkcja: Muzeum Historii Polski w Warszawie ©2016

Reżyseria: Adam Turula, Arka Studio

Czas trwania: 30 minut

 

Projekcja odbędzie się 2 listopada o  godz. 18.00

 

Muzeum Śląskie w Katowicach

ul. T. Dobrowolskiego 1 (audytorium).

 

REZERWACJE przyjmowane do 30 października pod numerem telefonu 32 213 08 70.

 

 

Źródło: Muzeum Historii Polski

http://muzhp.pl/pl/c/1736/premiera-filmu-mhp-pt-jak-pan-bog-pozwoli-zmartwychwstac

Nowości wydawnicze

A. Zysiak, "Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście" - dyskusja wokół książki, Kraków 29 czerwca 2017 r.

Filmy historyczne

"Polska – kraj folkloru?" - wystawa w Zachęcie - Narodowej Galerii Sztuki, 15 października 2016 - 15 stycznia 2017